Συζητήσεις - ΟΥΤΟΠΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ
Χρήστης: Immanuel_Kant
Θέμα: ΟΥΤΟΠΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΣ
Ημερομηνία: 18/04/11 15:26

Ποιά κατά τη γνώμη σας είναι τα βασικά σημεία σύγκλισης και απόκλισης του ουτοπικού και του επιστημονικού σοσιαλισμού?




Απάντηση από Immanuel_Kant:

Συνεχίζοντας τις προηγούμενες τοποθετήσεις μου, παραθέτω με τη σημερινή τοποθέτηση τα σημεια σύγκλισης και απόκλισης μεταξύ του ουτοπικού και του επιστημονικού σοσιαλοσμού.

Οι Μαρξ-Ένγκελς ανέπτυξαν συστηματική κριτική στις απόψεις των ουτοπικών τόσο από κοινού στο «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», όσο και μεμονωμένα ( ο Ένγκελς στο έργο του «Ουτοπικός σοσιαλισμός και επιστημονικός σοσιαλισμός»). Επικέντρωσαν δε τα πυρά τους στα εξής σημεία :

Στην αδυναμία των ουτοπικών να δουν την ιστορική αυτοτέλεια του προλεταριάτου και τους υλικούς όρους απελευθέρωσής του.

Στην υποκατάσταση της κοινωνικής δράσης με κατασκευασμένους φανταστικούς κόσμους απόρροια της προσωπικής τους εφευρετικότητας.

Στην πρόθεσή τους να καλυτερέψουν τις συνθήκες ζωής καταπιεζόμενων και καταπιεστών. Επίσης, στην απόκρουση των επαναστατικών μέσων για τον μετασχηματισμό της κοινωνίας και την αντικατάστασή τους με κοινωνικά ευαγγέλια.

Οι Μαρξ Ένγκελς από τη μια αναγνωρίζουν τις τίμιες προθέσεις και τη θεωρητική προσφορά των ουτοπικών, από την άλλη όμως εκτιμάνε πως επρόκειτο για ανώριμες θεωρίες που αντιστοιχούσαν στην ανωριμότητα της καπιταλιστικής παραγωγής. Επιπλέον επισημαίνουν πως οι παλιωμένες αυτές αντιλήψεις έχουν καταστεί αντιδραστικές γιατί ζητάνε από την εργατική τάξη να βάλει φρένο στην ταξική πάλη και να συμβιβαστεί και πως η έκκληση στα φιλάνθρωπα αισθήματα των αστών δεν έχει νόημα.

Ο ουτοπικός σοσιαλισμός περιελάμβανε σοσιαλιστικές διδασκαλίες, που αντίθετα με τη θεωρία του επιστημονικού σοσιαλισμού του Μαρξ, κατέστρωναν μεγαλεπήβολα και αφηρημένα σχέδια ανοικοδόμησης της κοινωνίας, σχέδια αποσπασμένα από την πραγματική ζωή της κοινωνίας και την ταξική πάλη. Ο ουτοπικός σοσιαλισμός εμφανίστηκε τότε που η ταξική πάλη του προλεταριάτου δεν ήταν ακόμα αρκετά ανεπτυγμένη. Γι’ αυτό το λόγο το σοσιαλιστικό κήρυγμα έπαιρνε αναπόφευκτα ουτοπικό, δηλαδή ονειροπόλο, εξωπραγματικό χαρακτήρα.

Ο ουτοπικός σοσιαλισμός έκανε βαθιά και δριμύτατη κριτική των αντιθέσεων του κεφαλαιοκρατικού συστήματος, κήρυσσε την αναγκαιότητα αντικατάστασής του από το σοσιαλισμό, είδε την αντίθεση των τάξεων καθώς και την αντίθεση μεταξύ πόλης και χωριού και πρόβλεπε την εξαφάνισή της. Επίσης μερικοί από τους ουτοπικούς σοσιαλιστές πρόβλεπαν την εξαφάνιση της ατομικής ιδιοκτησίας. Πιστεύω ότι αυτά είναι τα βασικά σημεία σύγκλισης μεταξύ του ουτοπικού και του επιστημονικού σοσιαλισμού.

Από την άλλη όμως, οι ουτοπικοί σοσιαλιστές δε συνέλαβαν την ιστορική δυναμική αυτών των αντιθέσεων. Γι αυτούς η μελλοντική παγκόσμια ιστορία αναλύεται στην προπαγάνδα και στην πρακτική εφαρμογή των κοινωνικών τους σχεδίων. Δεν μπόρεσαν ούτε να εξηγήσουν την ουσία της μισθωτής εργασίας μέσα στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα, ούτε να ανακαλύψουν τους νόμους της εξέλιξής του, ούτε να βρουν την κοινωνική δύναμη που είναι ικανή να γίνει ο δημιουργός της καινούργιας κοινωνίας. Στο προλεταριάτο οι ουτοπιστές έβλεπαν μονάχα την καταπιεζόμενη μάζα που πρέπει να συμπαθούμε και όχι τη μεγάλη ιστορική δύναμη που σύμφωνα με τον επιστημονικό σοσιαλισμό μόνο αυτή είναι ικανή με την πάλη της να εξασφαλίσει την εφαρμογή των σοσιαλιστικών ιδεών. Έχω τη γνώμη ότι ο Μαρξ δικαίως τους κατηγορούσε για πολιτική αφέλεια, διότι παρόλο που ήταν με το μέρος της εργατικής τάξης, προσπαθούσαν να πείσουν και τους πιο ευκατάστατους αστούς ότι η εφαρμογή των προτάσεών τους, όπως η κατάργηση της ιδιοκτησίας και οι μικροί συνεταιρισμοί φεουδαλικού τύπου, θα έκαναν τους πάντες ευτυχέστερους. Καθώς πίστευαν υπερβολικά στη δύναμη της αποκάλυψης της αλήθειας και της πειθούς, ανήγαγαν τα κοινωνικά προβλήματα σε προβλήματα γνώσης και ηθικής. Οι σαινσιμονιστές και οι φουριεριστές, με την προσκόλλησή τους σε κοινωνικές ομαδοποιήσεις ενός ξεπερασμένου κοινωνικά συστήματος (της φεουδαρχίας) αντιδρούσαν σε κάθε προοδευτική προώθηση των θεσμών. Συμπερασματικά λοιπόν και σύμφωνα με τα παραπάνω, πιστεύω ότι αυτά είναι τα βασικά σημεία απόκλισης του ουτοπικού και του επιστημονικού σοσιαλισμού. Παρόλα αυτά, αξίζει να σημειώσουμε ότι οι προτάσεις των ουτοπικών σοσιαλιστών για την ανοικοδόμηση του σοσιαλισμού εμφορούνταν από ένα φιλοσοφικό και ηθικό στοχασμό για το πώς πρέπει να είναι μια δίκαιη κοινωνία, προς την οποία πρέπει να μας οδηγούν οι οραματισμοί μας και η πίστη μας στον ορθολογισμό της προόδου. Γι’ αυτό άλλωστε ενδιαφέρθηκαν και οι τρεις που προαναφέραμε για την εκπαίδευση και ορισμένες απόψεις τους σ’ αυτόν τον τομέα, όπως η στενή σχέση που θα έπρεπε να διατηρήσει με την εργασία, ήταν πραγματικά πρωτοποριακές.

white_shark


Απάντηση από Immanuel_Kant:

Συνεχίζοντας την (20) θεωρώ σκόπιμο να πω κάποια πράγματα περί του επιστημονικού σοσιαλισμού, πράγματα που βεβαίως και προφανώς γνωρίζουν όλοι, για να έχουμε μια ολοκληρωμένη εικόνα περι του σοσιαλισμού και έτσι να αναδειχθούν οι συγκλίσεις μεταξύ των δυο (ουτοπικού και επσιτημονικού) και οι διαφορές τους.

Κατά κύριο λόγο ο σοσιαλισμός ως καθολική και συμπαγής κοσμοθεωρία και πολιτικό κίνημα είναι αποτέλεσμα της συγγραφικής και οργανωτικής δράσης των Γερμανών Καρόλου Μαρξ ( 1818-1883) και Φρίντριχ Ένγκελς (1820-1895). Αυτοί μετέτρεψαν το σοσιαλισμό από ουτοπία σε επιστήμη. Εξήγησαν πως ο σοσιαλισμός δεν είναι επινόηση ονειροπόλων, ουτοπιστών, αλλά αναπόφευκτο αποτέλεσμα της εξέλιξης της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας και της ταξικής πάλης του προλεταριάτου, που ιστορικό του καθήκον είναι η εξάλειψη του κεφαλαιοκρατικού συστήματος και η ανοικοδόμηση του σοσιαλισμού.

Ο Μαρξ είχε παιδεία νομικού και φιλοσόφου. Η πολιτική του δραστηριότητα τον ανάγκασε πολλές φορές να αυτοεξορισθεί στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες και τέλος στο Λονδίνο. Εκεί το 1847, ίδρυσε μαζί με τον Ένγκελς την ΄΄Λίγκα των κομμουνιστών΄΄ που θα γίνει αργότερα η ΄΄Πρώτη Διεθνής΄΄. Γι’ αυτή την ομάδα είναι που έγραψαν το Κομμουνιστικό Μανιφέστο το 1848.

Το βασικό αντικείμενο του έργου του Μαρξ είναι να εντοπίσει την ουσιαστική και πολλαπλή επιρροή των οικονομικών γεγονότων πάνω στη νομική και πολιτική τάξη, πάνω στις κυρίαρχες έννοιες του δικαίου και της κοινωνικής ηθικής. Τα οικονομικά γεγονότα αποτελούν την πραγματική μηχανή της ιστορικής διαδικασίας.

Η διαδικασία που περιέγραψε ο Hegel (το πνεύμα αποτελεί τη βάση των πάντων) αντιστρέφεται. Κατά τον Μαρξ δεν είναι η συνείδηση (πνεύμα) που καθορίζει τη ζωή (ύλη), είναι η ζωή (ύλη) που καθορίζει τη συνείδηση (πνεύμα). Υπάρχουν λοιπόν στην ιστορία του πολιτισμού δυο στοιχεία τα οποία πρέπει να διακρίνουμε. Ένα υλικό στοιχείο που είναι το σύνολο των κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών που αποτελούν την υποδομή, τη βάση, και η αντανάκλαση αυτής της υποδομής στην πνευματική, λόγια, ηθική ζωή, που είναι η υπερδομή. Το σύνολο των πνευματικών εννοιών, που είναι καθορισμένες στη συλλογική συνείδηση σε μια δεδομένη στιγμή, αποτελεί αυτό που ο Μαρξ ονομάζει ιδεολογία. Τα προβλήματα της ελευθερίας του ανθρώπου και της κοινωνικής εξέλιξης πρέπει να μελετηθούν σύμφωνα με την υλική βάση.

Κατά τον Μαρξ η ελευθερία καταργήθηκε από το σύστημα καταμερισμού της εργασίας, στο οποίο το άτομο βλέπει να του αποσπούν το προϊόν της εργασίας του. Αυτό ο Μαρξ το ονομάζει αλλοτρίωση. Η χρησιμοποίηση μηχανών στην παραγωγή θα μπορούσε να απελευθερώσει τον άνθρωπο, το καπιταλιστικό όμως σύστημα οδηγεί σε μια συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια μιας μειοψηφίας. Ο εργάτης δουλεύει σε κάποιο εξειδικευμένο, συγκεκριμένο τμήμα της παραγωγής και είναι αποκομμένος από το προϊόν της εργασίας του. Δημιουργείται έτσι ένα προλεταριάτο το οποίο είναι ολοένα πιο εξαρτημένο και μίζερο. Όσο περισσότερο δουλεύει ο εργάτης τόσο περισσότερο πλουτίζει ο εργοδότης.

Ο εργάτης δεν βλέπει απλά και μόνο την αλλοτρίωσή του σε σχέση με την εργασία του, αλλά βλέπει επίσης να υφαρπάζεται το προϊόν αυτής. Ο Μαρξ προσδιορίζει αυτή την υφαρπαγή με τη θεωρία της υπεραξίας. Η βιομηχανική διαδικασία προσφέρει στην πρώτη ύλη μία επιπλέον αξία, η οποία δημιουργείται από το κεφάλαιο ( αγορά πρώτων υλών, μηχανών, εγκαταστάσεων) και κυρίως από την εργασία. Όμως, η υπεραξία κατάσχεται πλήρως από το κεφάλαιο, το οποίο δεν πληρώνει στον εργάτη παρά τα απολύτως απαραίτητα προκειμένου να συνεχίσει να εργάζεται και να παράγει. Ο κόσμος λοιπόν της παραγωγής αποτελείται από εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους. Ο άνθρωπος αποξενώνεται έτσι όχι μόνο από το προϊόν της εργασίας του, αλλά και από τους άλλους ανθρώπους. Η πηγή αυτής της αμοιβαίας εκμετάλλευσης είναι η ιδιοκτησία. Η κατάργηση αυτής της τελευταίας θα επέτρεπε στον άνθρωπο να επανακτήσει την ανθρώπινη ύπαρξή του, δηλαδή την κοινωνική του ύπαρξη.

Προκείμένου να εγκαθιδρύσει αυτή την κομμουνιστική κοινωνία, ο Μαρξ εξέτασε δυο τρόπους δράσης. Κατ’ αρχήν πρότεινε την κατάργηση του καταμερισμού της εργασίας, πράγμα που θα επέτρεπε τη συνολική ανάπτυξη του ανθρώπου, καθώς θα ήταν η κοινωνία που θα ρύθμιζε το σύνολο της παραγωγής και θα επέτρεπε σε όλους, ανάλογα με τη στιγμή, να κανονίζουν το πρόγραμμά τους όπως θέλουν, συμπεριλαμβανομένων και των δραστηριοτήτων του ελεύθερου χρόνου τους. Κατέληξε όμως ότι αυτό το σχέδιο ήταν ουτοπικό, γιατί ο παραγωγικός χρόνος δε θα μπορούσε να είναι πραγματικά ελεύθερος. Μετέφερε λοιπόν τον τομέα της ελευθερίας στον ελεύθερο χρόνο. Έπρεπε επομένως να δημιουργηθεί ελεύθερος χρόνος και για να γίνει αυτό έπρεπε να μειωθεί η διάρκεια της εργασίας και να επιτυγχάνεται η παραγωγή με την ελάχιστη κατανάλωση δύναμης και μέσα σε πιο ανθρώπινες συνθήκες. Η κινητήριος δύναμη της αλλαγής βρίσκεται λοιπόν στις οικονομικές συνθήκες. Πρέπει να τροποποιηθεί η κοινωνία, καθώς και η υποδομή, η οποία θα επιδράσει στην υπερδομή.

Ο Μαρξ αποδέχεται την έννοια της κοινότητας που δημιούργησε ο Rousseau, θεμελιακή του όμως θέση είναι ότι αυτή δεν αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο ανθρώπων με κοινά συμφέροντα. Αντίθετα, καθώς οι συνθήκες και τα συμφέροντα των ανθρώπων εξαρτώνται από οικονομικά συμφέροντα και από την ταξική τους θέση, η κοινότητα εμφανίζεται διαιρεμένη σε τάξεις των οποίων τα συμφέροντα είναι αντικρουόμενα. Η δύναμη και τα συμφέροντα των τάξεων είναι απαραιτήτως αντίθετα μεταξύ τους (η έννοια της πάλης των τάξεων).

Στόχος κάθε τάξης είναι ο έλεγχος των μέσων παραγωγής. Η τάξη που τελικά το κατορθώνει αυτό είναι εκείνη που κυριαρχεί και που διαμορφώνει την κοινωνική υπερδομή (την ιδεολογία, την ηθική, το θεσμικό πλαίσιο) με τρόπο τέτοιο ώστε να συντηρεί την κυριαρχία της, τον έλεγχο δηλαδή των παραγωγικών πόρων.

Με αυτόν ακριβώς τον τρόπο ή γι’ αυτόν το λόγο δημιουργείται το κράτος. Επομένως το κράτος δεν προασπίζεται όπως ήθελε ο Rousseau τα συμφέροντα των πολιτών, δεν βρίσκεται υπεράνω όλων, δεν εφαρμόζεται σε αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο. Αντίθετα, ελέγχεται από την άρχουσα τάξη και λειτουργεί υπέρ αυτής. Πρόκειται για το ταξικό κράτος.

Η εξέλιξη της τεχνολογίας δημιουργεί νέες παραγωγικές δυνάμεις και νέους τρόπους παραγωγής που μεταβάλλουν τη δύναμη και τα συμφέροντα των τάξεων. Η υπερδομή όμως, που προέρχεται από την παλαιά κατάσταση έχει την τάση να διατηρείται. Το αποτέλεσμα είναι αντιθέσεις στο εσωτερικό της κοινωνίας, των οποίων λογική συνέπεια είναι η σύγκρουση των τάξεων, η επανάσταση και η αντικατάσταση της κυριαρχίας μίας τάξης από άλλη. Η επανάσταση αποτελεί την προσαρμογή δια της βίας της νομικής και κοινωνικής τάξης στην παρούσα κατάσταση της παραγωγής.

Η πάλη των τάξεων βρίσκεται στη βάση της εξέλιξης της ιστορίας και της πολιτικής και η ιστορία εκφράζεται μέσα από αυτή τη διαλεκτική διαδικασία. Με βάση αυτόν το συλλογισμό, ο Μαρξ κάνει μια κριτική θεώρηση της ιστορίας και εντοπίζει τα παρακάτω στάδια στην εξελικτική πορεία της ανθρωπότητας. Τα στάδια αυτά δεν είναι απαραίτητα ιστορικά ούτε αντιστοιχούν σε καθορισμένες χρονολογικά περιόδους για κάθε κοινωνία.

-Πρωτόγονος κομμουνισμός

Στο στάδιο αυτό δεν υπάρχει ακόμα ιδιοκτησία ούτε οργανωμένο σύστημα παραγωγής και άρα δεν υπάρχει η ανάγκη του κράτους. Πρόκειται για εκείνη την περίοδο της αρχικής αγνότητας και καλοσύνης για την οποία μίλησε ο Rousseau. Το κράτος θα εμφανιστεί όταν η στοιχειώδης έστω ανάπτυξη της τεχνολογίας θα επιτρέψει τη δημιουργία και τον έλεγχο της ιδιοκτησίας.

-Φεουδαρχία

Τώρα υπάρχει οργανωμένη παραγωγική διαδικασία η οποία αναφέρεται κατά πρώτο λόγο στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Εκείνοι που κατέχουν το μεγαλύτερο μέρος της γης και άρα ελέγχουν την παραγωγή (οι φεουδάρχες) είναι αυτοί που δημιουργούν το κράτος. Το κράτος αυτό είναι απολυταρχικό και με διάφορους μηχανισμούς ασφαλείας (νόμος, εκκλησία, ιππότες, κλπ.) προστατεύει την άρχουσα τάξη διατηρώντας σταθερό το οικονομικό σύστημα.

-Καπιταλισμός

Μέσα από την επιταχυνόμενη εξέλιξη της τεχνολογίας, της ναυτιλίας και του εμπορίου εμφανίζεται και ισχυροποιείται μια ΄΄νέα΄΄ κοινωνική τάξη, η αστική. Καταπιεζόμενη από τους φεουδάρχες θα έρθει σε σύγκρουση μαζί τους και θα επικρατήσει. Γρήγορα όμως οι αστοί με τον ανταγωνισμό θα οδηγηθούν και θα οδηγήσουν το κοινωνικό σύνολο στην εκμετάλλευση και στην ηθική κατάπτωση.

Εξαιτίας του ανταγωνισμού τους οι καπιταλιστές μειώνονται αριθμητικά, ενώ ταυτόχρονα οι προλετάριοι ( η τάξη που διαχειρίζεται τα μέσα παραγωγής) αυξάνονται συνεχώς, συνειδητοποιώντας παράλληλα την καταπίεση που υφίστανται αλλά και τη δύναμή τους. Έτσι επέρχεται η σύγκρουση που θα αναδείξει νικητές τους τελευταίους.

-Σοσιαλισμός / δικτατορία του προλεταριάτου

Στην εποχή του ο Μαρξ εκτιμά ότι η μιζέρια των εργατών στο βιομηχανικό καπιταλιστικό σύστημα προκαλεί ένταση, η οποία απαιτεί την επαναστατική λύση. Η βιομηχανική παραγωγή της εποχής του βρίσκεται σε τέτοια αντίθεση με την νομική και κοινωνική κατάσταση της αστικής τάξης ώστε να γίνεται εμπόδιο στους τρόπους παραγωγής. Δεν υπάρχει λοιπόν παρά μόνο μια κατάληξη: η επανάσταση. Ο Μαρξ στο Μανιφέστο του κομμουνιστικού κόμματος προτρέπει την εργατική τάξη να έρθει σε ρήξη με τους κεφαλαιούχους, να επαναστατήσει: ΄΄Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε΄΄. Η επανάσταση λοιπόν θα θέσει το κράτος στα χέρια των παραγωγών, του προλεταριάτου. Το προλεταριάτο θα επέμβει πρώτα με δεσποτικό τρόπο στο δικαίωμα ιδιοκτησίας και στις αστικές συνθήκες παραγωγής και θα επιβάλλει τη δικτατορία του.

-Κομμουνισμός / αταξική κοινωνία του κομμουνισμού

Στόχος της δικτατορίας του προλεταριάτου είναι η επίλυση του προβλήματος της παραγωγής. Αν επιλυθεί το πρόβλημα της παραγωγής τότε παύει να υπάρχει αντιπαλότητα μεταξύ των τάξεων και τελικά παύει να υπάρχει λόγος ύπαρξης του κράτους, αφού δεν συντρέχει ανάγκη ελέγχου των παραγωγικών μέσων και περνούμε στην τελευταία φάση της κατά τον Μαρξ ιστορικής εξέλιξης.

Τώρα πια έχουμε να κάνουμε με οργανωμένη κοινωνία όχι όμως και οργανωμένο ταξικό κράτος που να ελέγχει με τους μηχανισμούς του τα μέσα της παραγωγής προς όφελος κάποιας άρχουσας τάξης. Η κοινωνία επανέρχεται στην αταξική της μορφή και καθένας αμείβεται ανάλογα με τις ανάγκες του και όχι ανάλογα με την προσφορά του στην παραγωγική διαδικασία.

white_shark


Απάντηση από Immanuel_Kant:

Πριν καταδειξω και τονισω τα βασικά σημεία σύγκλισης και απόκλισης του ουτοπικού και του επιστημονικού σοσιαλισμού, θα κανω μια γενική και συνοπτική αναφορα περί του σοσιαλισμού.

Ο όρος ΄΄σοσιαλιστής΄΄ εμφανίζεται για πρώτη φορά το 17ο αιώνα, αλλά είχε τότε μια ειδική έννοια: σήμαινε τους οπαδούς του Hugo Grotius. Σήμερα, περιγράφει τις ιδέες και τις προσπάθειες που τείνουν να δώσουν, μέσα από τον κρατικό παρεμβατισμό, την προτεραιότητα στο σύνολο της κοινωνίας (αντί του ατόμου).

Για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκε ο όρος ΄΄σοσιαλισμός΄΄ για να περιγράψει μια τέτοια πολιτική θεωρεία στην Αγγλία το 1820. Πέρασε στη Γαλλία κατά το 1830 και τον διεκδίκησε ο Pierre Leroux, ως αντίθετο του ΄΄ατομικισμού΄΄. Πράγματι, όντας τάση, ο σοσιαλισμός εμφανίζεται περιοδικά καθ’ όλη τη διάρκεια της ιστορίας της πολιτικής σκέψης και πρακτικής. Η παλαιά σοσιαλιστική σκέψη εκφράστηκε κυρίως με τη μορφή σχεδίων ιδανικών ή ΄΄ουτοπικών΄΄ κοινωνιών.

Βάση του σοσιαλισμού αποτελεί η διαπίστωση της κοινωνικής αδικίας. Τα μέσα που συνιστούνται για την αποκατάσταση της κοινωνικής δικαιοσύνης μπορούν να είναι επαναστατικά, όπως περιορισμοί στην ελεύθερη διαχείριση της ιδιοκτησίας ή στην ελεύθερη διάθεση των προϊόντων της. Με μια λιγότερο ριζοσπαστική έννοια, μπορούμε να ονομάσουμε σοσιαλιστικά τα μέτρα που επιφέρουν τροποποιήσεις στο σύστημα της οικονομίας και της εργασίας. Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η προστασία απέναντι στην εκμετάλλευση των εργαζομένων, απέναντι στην ανεργία, η πολιτική των ασφαλίσεων και της κοινωνικής πρόνοιας, η συμμετοχή στην ιδιοκτησία ή στη διαχείριση των επιχειρήσεων, η διευθέτηση της φορολογίας. Αυτός ο τύπος παρεμβατισμού δεν τροποποιεί τη δομή της παραγωγής, καθώς το κράτος λαμβάνει μέτρα μόνο σε κάποια θέματα. Αυτός ο σοσιαλισμός ονομάζεται μεταρρυθμιστικός, εξελικτικός, ΄΄αναθεωρητικός΄΄.

Οι ιστορικές ρίζες του σοσιαλισμού ανάγονται στον Αγγλικό Εμφύλιο Πόλεμο (1642-1652) και συγκεκριμένα στο ριζοσπαστικό κίνημα των Diggers (Σκαπανέων). Στους μεταγενέστερους προπομπούς του σοσιαλισμού συγκαταλέγονται ο Rousseau, ο Μπαμπέφ ιδρυτής της επαναστατικής επιτροπής «Συνομωσία των ίσων» - ο οποίος έδρασε στη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης (κατά την περίοδο του Διευθυντηρίου), όπως επίσης ο Βρετανός μεταρρυθμιστής Όουεν και οι Γάλλοι ουτοπιστές Φουριέ και Σαιν Σιμόν. Οι σοσιαλιστικές θεωρίες άρχισαν να διατυπώνονται από τα τέλη του 180ου αιώνα και μετά, κάτω από την επίδραση της βιομηχανικής επανάστασης. Αρχικά παίρνουν μια ουτοπική μορφή.

Οι ουτοπικοί σοσιαλιστές δε διατύπωσαν συγκροτημένες θεωρίες, αλλά υπήρξαν μάλλον ευαίσθητοι εκφραστές της εποχής τους και των προβλημάτων, που δημιουργήθηκαν την επομένη της βιομηχανικής επανάστασης από την ταχύτατα αναπτυσσόμενη βιομηχανία και τα κοινωνικά, πολιτικά και ηθικά προβλήματα που δημιουργούσε αυτή η ανάπτυξη.


Απάντηση από Immanuel_Kant:

18) καλα εκανες..μια χαρα τραγουδι


Απάντηση από trovatore:

Γεια σας. Δεν το κατεχω το ζητημα αλλα θα στειλω ενα τραγουδι

Η συνέλευση των ποντικών - ΧΑΡΗΣ & ΠΑΝΟΣ ΚΑΤΣΙΜΙΧΑΣ

http://www.youtube.com/watch?v=Y3-0E9BXwvA


Απάντηση από Immanuel_Kant:

15) Κανονικά έπρεπε εσεις...την εχετε την εργασια μου


Απάντηση από Immanuel_Kant:

σε ολα τα πεδια τα παντα αλλαζουν με επαναστασεις..και στην επιστημη...στο θεμα? εχετε να πειτε κατι?


Απάντηση από Anepidoth:

οι κοινωνίες αλλάζουν με επαναστάσεις!!!


Απάντηση από Immanuel_Kant:

Καλή Ανάσταση και καλό Πάσχα σε όλους.


Απάντηση από Immanuel_Kant:

12) Πολυ σωστα..συμφωνω


Απάντηση από partidista:

Μία σημαντική διαφορά ουτοπικού και επιστημονικού σοσιαλισμού είναι ότι ο ουτοπικός σοσιαλισμός ασχολήθηκε περισσότερο με την ψυχολογική επίδραση της Βιομηχανικής Επανάστασης πάνω στους εργάτες, ενώ δεν ασχολήθηκε καθόλου με τις οικονομικές επιπτώσεις

Επίσης, οι ουτοπιστές δεν πιστεύουν στη βίαιη ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος αλλά στην ειρηνική συνύπαρξη εργοδοτών - εργατών μέσω μίας σωστής διαχείρισης του κοινωνικού πλούτου.

Ακόμη, από τις αναλύσεις των ουτοπικών σοσιαλιστών απουσιάζει η ιστορική ανάλυση σχετικά με τον ιστορικό ρόλο των δύο κοινωνικών τάξεων (προλεταριάτο - αστική τάξη).


Απάντηση από Immanuel_Kant:

10) Πολυ ωραια αυτα που μας ειπες γιαννη...Σ' ευχαριστώ


Απάντηση από giannisp9:

Η σύνθεση πρέπει να είναι έκκεντρη ως προς το δίπολο άτομο-κοινότητα, ένα δίπολο μέσα στο οποίο κινείται ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία και οι οικονομικές και πολιτικές θεωρίες.

Δεν πρέπει να θέτουμε ερωτήματα του τύπου "κοινοκτημοσύνη ή ατομική ιδιοκτησία", "κεντρικός σχεδιασμός ή ατομική πρωτοβουλία" κτλ, αλλά να συνδυάσουμε τις αντίθετες έννοιες (δεν είναι αντιφατικές, παρά μόνο αντίθετες), κάτι που εν πολλοίς έχουν πετύχει τα σκανδιναβικά και άλλα κράτη. Μου ήρθε τώρα μία εκπομπή που παρακολουθούσα με τον Γιανναρά και τον Βερέμη, όπου φάνηκε η διαφορά φιλοσόφου και ιστορικού (σχετική με το θέμα της σύνθεσης). Ο Γιανναράς (ως φιλόσοφος) υποστήριζε ότι το νεοελληνικό κράτος κατά την ίδρυσή του, δυστυχώς μιμήθηκε πλήρως το τυπικό δυτικό κράτος, παραγκωνίζοντας όλα τα θετικά στοιχεία που υπήρχαν, όπως το γεγονός ότι υποκείμενο φορολογικής υποχρέωσης ήταν η κοινότητα και όχι το άτομο, τη σημαντικότητα του οποίου ο Βερέμης (ως ιστορικός) δεν μπορούσε να αντιληφθεί. Εάν όμως ρωτήσεις τον Βερέμη για τον ακραίο εγωισμό των ημερών μας, θα σου απαντήσει "ναι, είναι όντως πρόβλημα". Ε ρε φίλε, όταν καταργείς τέτοιους θεσμούς, πώς περιμένεις να μην καταντήσεις μία εγωκεντρική κοινωνία;;;

Αλλά δεν πρέπει να μείνουμε εκεί. Πρέπει να υπάρξει και σύνθεση γενικότερων αξιών (κοινωνικών, πολιτισμικών κτλ - αν και ο όρος "αξία" δεν μου αρέσει γιατί είναι δεοντολογικός). Εδώ θα σου φέρω ένα ιστορικό παράδειγμα. Οι ευρωπαίοι ιεραπόστολοι που πήγαν στον τότε νέο κόσμο, διαπίστωσαν ότι η προσωπική υπερηφάνια των απλών ανθρώπων ήταν πολύ μεγαλύτερη από την αντίστοιχη των ευρωπαίων βασιλιάδων ή ευγενών. Που είναι άραγε σήμερα αυτή η προσωπική υπερηφάνια;;; Οι διάφοροι πολιτισμοί έχουν να επιδείξουν τεράστιο πλούτο ιδεωδών, τα οποία πρέπει απαραιτήτως να συγκερασθούν.


Απάντηση από Immanuel_Kant:

7) Εδώ πραγματι, εχουμε να κανουμε με το ευρυτατο φασμα του σοσιαλισμου ως ολον και οχι τετμημενο...ως ιδεα, που ομως ειναι τετμημενη σε διαφορετικες εκδοχες


Απάντηση από Immanuel_Kant:

ενας σοβαρος συζητητης...πραγματι φιλε και πατριωτη ειναι ενα σημειο προς σκεψιν αυτο...με βια η αυθορμητα η αλλαγη...συνθεση τι εννοεις?


Απάντηση από giannisp9:

Ακριβώς ... η δικτατορία του προλεταριάτου.

Το ζήτημα είναι το εξής: το εκάστοτε σύστημα αλλάζει μόνο με βίαιη επανάσταση ή μπορεί και με μικρούς, συνεχείς μετασχηματισμούς; Σε αυτό το πρόβλημα, η απάντηση είναι δύσκολη, καθώς τα επιχειρήματα αμφότερων των πλευρών είναι εξ ίσου δυνατά. Στο σημείο που είμαστε σήμερα (με τόση γνώση και εμπειρία συσσωρευμένη), πιστεύω ότι το ιδανικό είναι η σύνθεση. Τώρα, με βία ή χωρίς ... δεν ξέρω. Αλλά κάτι που έχει επιβληθεί με τη βία, είναι λογικό να καταρρεύσει κάποια στιγμή, ενώ κάτι που λαμβάνει υπόψιν του τα ετερόκλητα στοιχεία της ανθρώπινης φύσεως, μου φαίνεται πιο σταθερό.

Τα ξαναλέμε γιατί πρέπει να φύγω ... καλό απόγευμα.


Απάντηση από Immanuel_Kant:

Ευγε!!! Αριστα!!! προφανως η βία που αναφερεσαι ειναι η ανατροπη μεσω της επαναστασης...


Απάντηση από giannisp9:

Αχ, κόλλησα με το σκάκι ... τώρα το είδα.

α) Οι ουτοπικοί σοσιαλιστές απευθύνονταν σε διανοούμενους, σε διανοητικά ελεύθερους αστούς και ευγενείς κτλ, προσπαθώντας να τους πείσουν ότι μία τέτοια κοινωνική αλλαγή θα ήταν προς όφελός τους. Αντιθέτως, οι κομμουνιστές απευθύνονταν στην εργατική τάξη, υποστηρίζοντας τη βία. Το "ανώτερες" μην το παίρνεις τοις μετρητοίς (ανώτερες από την πλευρά της τότε αντίληψης, όχι για μένα και για σένα).

β) Όσον αφορά στην αριθμητική θεμελίωση, θα σου φέρω ένα παράδειγμα σχετικό με την εργασιακή αξία: οι ουτοπικοί δεν είχαν ως κύριο στόχο να αποδείξουν μαθηματικά τις θεωρίες τους (με εξαίρεση τον Fourier). Η λογική τους τους έλεγε ότι η εργασιακή αξία δεν λειτουργεί στον καπιταλισμό . Ο Marx, αντιθέτως, προσπάθησε να αποδείξει μαθηματικά ότι ο νόμος της εργασιακής αξίας και της υπεραξίας επιβάλλεται έμμεσα στην καπιταλιστική παραγωγή (προκειμένου να αποφύγει τα προβλήματα του Ricardo). Στην προσπάθειά του αυτή, υπέπεσε σε ένα σφάλμα: τις εισροές τις υπολόγισε σε όρους αξίας, ενώ τις εκροές σε όρους τιμών παραγωγής (λάθος που το εντόπισε ο Bortkiewicz). Ο ίδιος ο Marx είχε αντιληφθεί εξ αρχής το εν λόγω πρόβλημα, αλλά το θεωρούσε απλώς ένα τεχνικό ζήτημα που δεν ακύρωνε την ουσία της θεωρίας του. Βλέπεις, λοιπόν, ότι και ο ίδιος υποβίβασε τη μαθηματική θεμελίωση, για την έλλειψη της οποίας κατηγορούσε τους ουτοπικούς.


Απάντηση από Immanuel_Kant:

3) σωστή η παρατήρησή σου αδερφε... επιφυλάσσομαι να σου απαντησω στο εγγυς μελλον..προς το παρόν ένα τραγουδακι για τον Νικόλα και καλό του ταξίδι

http://www.youtube.com/watch?v=CyTmq1Sfpvk


Απάντηση από psarokaris04:

ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΕΠΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΥΜΟΥΝΙΣΜΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΑΡΚΟ Η ΟΧΙ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΑΡΚΕΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ ΚΑΙ ΟΛΙΓΟΝ ΑΠΟ ΜΠΑΚΟΥΝΙΝ. ΑΛΛΑ ΤΟ ΟΤΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΟΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΑΝ ΚΑΙ ΣΕ ΟΠΟΙΑ ΕΚΔΟΧΗ ΕΚΑΤΕΣΤΡΕΨΑΝ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ,ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΤΟ ΠΡΟΣΠΕΡΝΑΜΕ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ ΤΙΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ,ΠΑΝΩ ΣΕ ΑΥΤΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ,ΚΑΙ ΨΑΧΝΟΥΜΕ ,ΑΡΑΓΕ ΤΙ ΨΑΧΝΟΥΜΕ;


Απάντηση από Immanuel_Kant:

1) Οκ. σε ευχαριστώ. Δυο διευκρινίσεις μονο:

α)"Ο ουτοπικός στοχεύει στις ανώτερες τάξεις, ενώ ο επιστημονικός στις εργατικές (εδώ έχουμε υπεροχή του ουτοπικού)". Τι εννοεις "στοχεύει στις ανώτερες τάξεις"?

β) "Ο ουτοπικός δεν στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στην αριθμητική θεμελίωση (...)". Τι εννοεις αριθμητική θεμελίωση?


Απάντηση από giannisp9:

Τα σημεία σύγκλισης είναι προφανή: πτώση του καπιταλισμού, κοινοκτημοσύνη και όλα τα συναφή.

Τα σημεία απόκλισης αρκετά (είναι τεράστια συζήτηση, οπότε περιοριζόμαστε στα βασικά):

Ο ουτοπικός προσκολλάται στο μελλοντικό χωρίς να εξετάσει το υπάρχον, ενώ ο επιστημονικός (Marx) εξετάζει εξονυχιστικά το υπάρχον, προκειμένου να βρει τα εγγενή χαρακτηριστικά και τις αδυναμίες του, ώστε να θεμελιώσει την πτώση του (γι' αυτό και ονομάζεται "επιστημονικός").

Ο ουτοπικός θεωρεί τον καπιταλισμό παρα φύσιν σύστημα, ενώ ο επιστημονικός ως το μεταβατικό στάδιο της φυσικής πορείας προς τον κομμουνισμό και την αταξική κοινωνία.

Ο ουτοπικός θεωρεί ότι η εργασιακή αξία δεν λειτουργεί στον καπιταλισμό, ενώ ο επιστημονικός ότι λειτουργεί, αλλά έμμεσα.

Ο ουτοπικός στοχεύει στις ανώτερες τάξεις, ενώ ο επιστημονικός στις εργατικές (εδώ έχουμε υπεροχή του ουτοπικού).

Ο ουτοπικός δεν στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στην αριθμητική θεμελίωση, ενώ ο επιστημονικός τη θεωρεί εκ των ων ουκ άνευ (πάλι υπεροχή του ουτοπικού).



Επιστροφή

Η έκδοση αυτή του site είναι για χρήστες που δεν έχουν ενεργοποιημένη τη javascript. Η πρόσβαση στις υπηρεσίες είναι περιορισμένη, για πλήρη πρόσβαση στο site ενεργοποιήστε τη javascript και κάντε refresh τη σελίδα.